Close

Zonnen zonder zorgen: over UV-stralen, huidveroudering en (goeie en minder goeie) zonnecrèmes

Zonnen zonder zorgen: over UV-stralen, huidveroudering en (goeie en minder goeie) zonnecrèmes

75% van de huidveroudering is te wijten aan de zon,” althans dat beweren dermatologen. Zonnecrème beschermt onze huid  dus niet alleen tegen verbranden, maar ook tegen verouderen. Soms gaan dermatologen zelfs zo ver om te zeggen dat zonnecrème de beste antirimpelcrème is. “Dagelijks je gezicht insmeren”, is de boodschap van heel wat huidverzorgingsexperts en zonnecrème heb je dus niet alleen nodig als je niet wilt verbranden, maar ook als je wilt voorkomen dat je huid (verder) verrimpelt. Nochtans berichten de media tegenwoordig niet zelden over de zogenaamde gevaarlijke ingrediënten in zonnecrèmes, waardoor je op de duur niet meer weet wat je nu precies moet geloven. Moeten we elke dag zonnecrème smeren? Of moeten we simpelweg ons gezond verstand gebruiken en niet teveel in de felle zon komen? Maar wat dan als je een dagfietstochtje wilt gaan maken op een warme zomerdag? Of als je een dagje aan zee wilt doorbrengen? Ik probeer jullie hieronder in een notendop uit te leggen hoe dat nu precies zit met die zonneproducten.

Over UVA en UVB

Zoals je weet hebben we de zon nodig om in leven te blijven: zonlicht geeft ons energie, zorgt voor de aanmaak van de belangrijke vitamine D in ons lichaam, houdt ons bioritme in evenwicht en doet onze geliefde planten en kruiden groeien. Zonnestralen kunnen echter ook schade toebrengen aan onze huid. Het ultraviolet licht van de zon wordt opgedeeld in UVA, UVB en UVC, waarvan de laatste volledig wordt tegengehouden door de ozonlaag.

95% van de UV-stralen die door de atmosfeer komen zijn UVA-stralen. Deze stralen dringen diep in de huid door en zetten er chemische reacties in gang die het DNA kunnen beschadigen. Waarschijnlijk is UVA-straling de belangrijkste oorzaak van de agressieve huidkanker melanoom. Daarnaast beschadigen UVA-stralen ook de collageen- en elastinevezels die onze huid strak en jeugdig houden. UVA stralen zijn daarom de belangrijkste oorzaak van huidveroudering.

Voor UVA ben je ook niet veilig als je binnen zit, want deze stralen dringen gewoon door het glas. Terwijl jij  rustig binnen bij het raam zit te lezen of een autotochtje onderneemt, voeren deze snoodaards simpelweg hun huidverouderingswerken verder uit. En dat niet alleen op zonnige dagen, want UVA dringt ook door de wolken heen. Niet overtuigd? Bekijk dan even deze foto van een vrachtwagenchauffeur die 28 jaar lang zijn werkuren doorbracht in zijn truck. Het raam bevond zich langs de linkerkant van zijn gezicht. Het verschil tussen de twee gezichtshelften is enorm. Dit is wat UVA doet met je gezicht.

Foto: New England Journal of Medicine

De andere 5% van de stralen die door de atmosfeer komen zijn UVB-stralen. Dit zijn de stralen die onze huid doen rood worden en verbranden. Ze zorgen er ook voor dat onze huid in actie schiet en zijn hoogsteigen zonnecrème aanmaakt: de huid wordt dikker en bruin(er).

Hoewel UVB-straling ons misschien meer angst inboezemt door het feit dat ze ons doet verbranden, spelen dus zowel UVA als UVB een rol in het ontstaan van huidkanker.

Over SPF of zonnefactor

De zogenaamde SPF of zonnefactor die je op alle potjes zonnecrème ziet staan, zijn misleidend en wel om de volgende redenen.

Om te beginnen duidt SPF enkel op de mate waarin je crème beschermt tegen UVB-straling. Het zegt helemaal niets over de mate waarin je zonnecrème je huid beschermt tegen UVA en dus tegen veroudering en melanoom.

Daarnaast zegt het cijfer van de SPF ons meer over de hoeveelheid zonnefilter die in de zonnecrème aanwezig is, dan over de bescherming die de factor ons biedt. Een overzicht:

SPF 15: houdt 93% van de UVB stralen tegen en maar een fractie UVA.

SPF 30: houdt bijna 97% van de UVB-stralen tegen en eveneens maar een fractie UVA.

SPF 50 houdt 98% van de UVB-stralen tegen en ook maar een fractie UVA.

Samengevat: het verschil tussen factor 15 en factor 30 is geen dubbele bescherming, maar wel dubbel zoveel van het ingrediënt dat de zonnewerende werking uitoefent, de zogenaamde zonnefilter. Heb je de pech dat jouw zonnecrème vooral chemische zonnefilters van de oudere generatie bevat, dan verdubbel je op die manier ook de kans op een huidreactie. Dit is onder andere één van de redenen waarom zoveel mensen huiduitslag krijgen wanneer ze zonnecrème met een hoge beschermingsfactor gebruiken. Bovendien zegt SPF – hoe hoog de factor ook mag zijn – niets over de bescherming die de crème je biedt tegen de huidverouderende UVA-stralen. Kijk er dus goed naar dat op je flesje zonnecrème ook het UVA beschermingssymbool staat, dat er zo uitziet:

Over chemische en fysische zonnefilters

1. Chemische filters

Chemische zonnefilters zijn de filters die je vaak terug vindt in de zonnecrèmes die je bij de supermarkt of parfumerie koopt. Deze filters absorberen de UV-straling in de huid en zetten ze om in warmte. Grofweg zou je kunnen zeggen dat er twee categorieën van zonnefilters zijn:

  1. Chemische zonnefilters van de ‘oude generatie’: oxybenzone, octocrylene, octinoxate en avobenzone.
  2. Chemische zonnefilters van de ‘nieuwe generatie’: mexoryl xl, mexoryl sx, tinosorb M, tinosorb L, Uvinul A Plus.

De negatieve verhalen die je hoort over slechte ingrediënten in zonnecrèmes, gaan vooral over de chemische zonnefilters van de oudere generatie. Het is ontzettend moeilijk te geloven, maar deze zonnefilters zijn erg instabiel en beginnen – o de paradox – van zodra je ermee in de zon komt te degraderen. Vanaf dat moment beschermen de filters je niet meer tegen de zon, sterker nog: ze beginnen zélf vrije radicalen te genereren.

Van deze oude generatie is avobenzone het enige ingrediënt dat bescherming biedt tegen UVA-straling, de andere filters beschermen enkel tegen UVB. Avobenzone is hoogst instabiel en begint al na 30 minuten blootstelling in de zon te degraderen. Hierdoor wordt het in zonnecrèmes vaak gecombineerd met octocrylene. Voordeel: deze combinatie maakt avobenzone stabieler. Nadeel: octocrylene is hoogst irriterend voor de huid en is een beruchte veroorzaker van dermatitis. Er wordt zelfs vermoed dat zonneallergie in sommige gevallen geen allergie tegen de zon is, maar wel tegen octocrylene.

Vermijden dus, die handel.

De nieuwe generatie chemische filters zijn een veel positiever verhaal. Deze filters zijn in tegenstelling tot hun voorgangers stabiel in de zon (hallelujah!), dringen niet in je huid, komen niet in de bloedbaan en beschermen doorgaans ook tegen UVA stralen.

Deze filters zijn in Amerika nog niet door de FDA goedgekeurd, waardoor de Amerikaanse burgers opgescheept zitten met zonnecrèmes uit de cosmetische prehistorie. De slechte verhalen die je hoort over chemische zonnefilters komen dan doorgaans ook uit Amerika (of worden hier door goed bedoelende paniekzaaiers klakkeloos overgenomen).

Dat de nieuwe generatie chemische filters stabiel is en geen schade toebrengt aan je gezondheid, zegt uiteraard nog niets over de formule van de zonnecrème. Naast zonnefilters kunnen er uiteraard nog andere ingrediënten in de crème zitten die je huid gevoelig kunnen maken (parfum of bepaalde bewaarmiddelen). Doorgaans geven chemische filters (ook de nieuwe generatie) aan mensen die er gevoelig voor zijn ook meer kans op puistjes. Bovendien wordt de nieuwe generatie zonnefilters helaas ook nog maar al te vaak gecombineerd met oudere ingrediënten als avobenzone en octocrylene.

Ben je nog mee? Dan gaan we over naar de volgende categorie:

2. Fysische (of minerale) filters

Zinkoxide en titaniumdioxide zijn twee fysische zonnefilters die een beschermend laagje op de huid vormen en zo de zonnestraling reflecteren en verstrooien. Ze beschermen zowel tegen UVB als UVA en brengen geen gezondheidsrisico met zich mee. Je zou zeggen dat het de ideale zonnefilters zijn, ware het niet dat ze een witte waas op je huid leggen die je huid er helaas meer dood dan levend doet uitzien.

Uiteraard hebben fabrikanten daar een oplossing voor gevonden: nanopartikeltjes. De mineralen worden hiervoor ‘vermalen’ tot minuscuul kleine partikeltjes zodat ze zo goed mengen in de crème dat de witte waas verdwijnt. “Ideaal”, zal je zeggen, maar er bestaat tot nu toe helaas nog geen uitsluitsel of die nanopartikeltjes wel zo gezond voor je zijn. Zo zeggen sommige wetenschappers dat ze door de bloed-hersenbarrière zouden kunnen dringen en zich daar zouden kunnen opstapelen.

Conclusie: help, welke zonnecrème moet ik nu gebruiken?

Ook voor mezelf is de zoektocht naar de ideale zonnecrème nog niet afgelopen. Voorlopig gebruik ik simpelweg een niet-nano minerale zonnecrème en vermeng hem met een druppeltje foundation of gewone dagcrème om geen witte waas te hebben. Ik blijf ondertussen verder zoeken naar de ideale zonnecrème. Wil je op de hoogte gehouden worden als ik die gevonden heb? Geef dan hier je emailadres even in.

In deel 2 van dit artikel vertel ik je volgende week wat je zoal kunt doen om van binnen uit je huid te beschermen tegen de zon én geef ik een recept voor een makkelijke after sun spray die roodheid en zonschade binnen de perken helpt houden.

 

Reageer

Your email address will not be published. Required fields are marked *